Klimaatadaptatie klinkt misschien als een abstract begrip, maar in de praktijk is het juist heel tastbaar. Het gaat over situaties die bewoners direct herkennen: straten die blank staan na een hevige regenbui, of lange periodes van droogte en hitte.
Het is lang niet altijd de directe aanleiding voor een gemeentelijk project, maar het speelt inmiddels bijna altijd een rol wanneer een wijk opnieuw wordt ingericht. Gaat een straat open, dan is dat meteen het moment om te kijken hoe die beter bestand kan worden gemaakt tegen extreem weer. Onze communicatieadviseur Tim ondersteunt gemeentes in de communicatie hierover.
Waarom is aanpassen aan het klimaat vaak onderdeel van herinrichting?
Veel projecten starten vanuit een praktische reden, zoals het vervangen van oude riolering uit de jaren ’50 en ’60. Gemeenten kiezen dan vaak voor een apart riool: één voor afvalwater en één voor regenwater. Zo kan regenwater sneller weg en is er minder kans op wateroverlast bij hevige buien. Als de straat toch openligt, kijken gemeenten meteen breder: hoe maken we deze plek beter bestand tegen het veranderende klimaat? Dat is het moment om door te pakken, omdat werkzaamheden toch al plaatsvinden en extra ingrepen efficiënter zijn. Bovendien staan ook bewoners op zo’n moment vaker open voor veranderingen in hun straat of tuin, omdat er toch al iets gebeurt. Zo kun je in één keer stappen zetten die anders veel lastiger van de grond komen.
Wat is de rol van bewoners?
Gemeentes nemen klimaatmaatregelen tijdens herinrichtingen. Maar een groot deel van de wijk is van bewoners zelf: tuinen en daken. Juist daar ligt een belangrijk deel van de oplossing. Zonder bewoners kom je er niet. Gemeenten stimuleren inwoners daarom om zelf bij te dragen. Bijvoorbeeld door regenpijpen los te koppelen van het riool, tegels te vervangen door groen of regenwater op te slaan in de tuin. Dat helpt om wateroverlast te verminderen, droogte tegen te gaan en de buurt koeler te houden tijdens hitte. De uitdaging zit niet in het bedenken van oplossingen, maar in het daadwerkelijk in beweging krijgen van bewoners. Goede communicatie helpt daarbij.
Hoe pak je klimaatcommunicatie als gemeente aan?
Begin met informeren. Bewoners moeten begrijpen wat er speelt en waarom ingrepen nodig zijn. Denk aan uitleg over hevigere regenbuien, langere droge periodes en toenemende hitte in versteende straten. Maak het concreet en herkenbaar: wat merken bewoners vandaag al, en wat betekent dat straks voor hun leefomgeving? Leg ook uit hoe een klimaatvriendelijke inrichting er anders uit kan zien dan mensen gewend zijn. Meer groen betekent bijvoorbeeld dat gras minder strak gemaaid is of dat er planten tussen tegels groeien. Niet iedereen ziet dat direct als een verbetering, terwijl het juist bijdraagt aan wateropvang, verkoeling en biodiversiteit.
Naast uitleg is het belangrijk om bewoners in beweging te krijgen. Dat vraagt om communicatie die niet alleen informeert, maar ook motiveert. Praktische handvatten, duidelijke voorbeelden en laagdrempelige oplossingen helpen om drempels weg te nemen. Laat zien wat mensen zelf kunnen doen, hoe klein ook, en maak het concreet met herkenbare situaties. Door aan te sluiten bij de belevingswereld van bewoners en hen stap voor stap mee te nemen, wordt klimaatadaptatie iets wat dichtbij komt en uitvoerbaar voelt.
Wat zijn de grootste uitdagingen?
De grootste uitdaging zit niet in het aanpassen van de straat, maar in het activeren van bewoners. Veel bewoners zijn bang voor overlast tijdens een herinrichting, vinden klimaatbestendige maatregelen nemen lastig of weten niet waar ze moeten beginnen.
Gemeenten regelen de werkzaamheden, maar veranderingen in tuinen en gedrag vragen om persoonlijke aandacht en goede communicatie. Daarmee maak je als gemeente het verschil.
